نيمى از آبهاى سطحى آذربايجان شرقى به هدر مى رود

و روتیتر و تیتر ناهمخوان مثل این یکی:

روتیتر : در گفت وگو با دكتر مينو محرز عضو كميته كشورى مبارزه با ايدز

نمونه تیترهایی از ایسنا ۳۰ شهریور ۸۴: 

 هيات آمريكايي بار ديگر مانع حضور نمايندگان رسانه‌هاي ايران در كنفرانس خبري‌اش شد

 هزاران فيليپيني در راهپيمايي استعفاي رييس جمهور اين كشور را خواستار شدند 

دانش‌آموزان افغاني و عراقي داراي پرونده آموزشي در استان به صورت موقت ثبت‌نام مي‌شوند  

مالكي در ديدار با نمايندهUNODCدر تهران:

مبارزه بي‌امان با قاچاقچيان بين‌المللي، همكاري با كشورها و فعاليت‌هاي فرهنگ از محورهاي مبارزه با مواد مخدر در دولت است 

هيات حقوق شهروندي دادگستري فارس از بيمارستان‌هاي خصوصي و دولتي اين استان بازرسي مي‌كند

 يك عضو ارشد هيات ايراني در آژانس:

اين خبر كه ايران تهديد به خروج از ان.پي.تي كرده غلط است

آژانس اطلاعاتش را نبايد از خارج تهيه كند

 تايوان بايد در مقابل تهديدهاي روز افزون چين سرمايه گذاري‌اش را در بخش دفاعي افزايش دهد

 دستگيري اعضاي باند حرفه‌اي قاچاق مشروبات الكلي تقلبي با كشف بيش از ‌١٥ هزار بطر در جنوب تهران 

 ***

برای نوشتن این تیترها جقدر باید بد سلیقه بود و از طرف دیگر برای خواندن آنها چقدر باید کلنجار رفت. کسی می داند شیوه تیتر زنی در خبرگزاری های دنیا چگونه است؟

اصلا جای تعجب نیست وقتی که یک خبرگزاری مدعی سرآمدی در تعداد و کیفیت اخبار و گزارش، فراوان غلط املایی و انشایی داشته باشد، همانطور که احتمالا ایرادی ندارد بسیاری از دانشجویان رشته روزنامه‌نگاری دانشگاههای دولتی و آزاد در برگه‌های امتحانشان «متضمن» را چنین بنویسند: «... متزمن ..." و نیز "معضل" را دستخوش آرایه‌های ادبی و معنایی و شکلی کنند و با خامه‌ای پر از فریفتگی احساس روزنامه‌نگار بودن بنویسند : "... معزل ..."  

اصلا جای تعجب نیست وقتی که از خبرنگار تازه کاری (البته او و بسیاری از آنها معتقدند تازه کار نیستند) می‌پرسی چه کتاب‌هایی از کدام نویسنده‌ها بیشتر می‌خوانی و تو قصد داری با این پرسش، ذوق و سلیقه مثلا خبرنگارت را بدانی، او در تلفظ نام نویسنده اشتباه کند و بلند بلند بگوید : بله ... زیاد خوانده ام. بیشتر از همینگوُی خوانده ام. (منظورش همان همینگوِی است.) 

پس به این ترتیب اطلا ایراد ندارد که همین دانشجویان در رسانه‌ای مدعی، قلم فرسایی کنند و هنوز نیامده بشوند خبرنگار. و درهمین رسانه که اعتقاد دارد براساس آمارگیری در مقام دوم میان دیگر رسانه‌ها قراردارد، با کنارهم گذاشتن کلمه‌های یک پاره خبر کوتاه چنین بنویسند : " هشدار کارشناسان بهداشتی و پزشکی در خصوص توسعه و گسترش بیماری آنفولانزا را باید جدی تلقی کرد. " 

یا حتی در نگارشی دیگر بنویسد:" ... طرح wellcome در فرودگاه مهرآباد برای گردشگران ... به اجرا در می‌آید." 

نویسنده این خبر می‌تواند با هزار و یک بهانه و عذرآوری خود را از انتقادها تا حدودی نجات دهد، ولی مسولان بالاتر او چطور. آنها هرچقدر هم که بهانه آورند و بگویند دقت،فدای سرعت شده، راه به بیراهه برده اند. آنها خطاکارند چون مسلط به کار خود نیستند.بر کلمه‌ها تسلط ندارند و حتی کوتاه ترین مراجعه به یکی از فرهنگ لغات را از خود دریغ می‌کنند.تاکید ما روی کلمه‌های آنفولانزا، wellcome و دیگر غلط‌های املایی است.ایراد‌های حرفه‌ای در نگارش خبر‌های فله‌ای و معجزه‌های انشایی همین یک خط خبر جای خود دارد.  

دستکم از 20 خبرنگار بی ادعا، کم ادعا و با اعتماد به نفس بالا درست نویسی این کلمه و این کلمه‌ها را پرسیدم. هر کدامشان آنطور نوشتند که خبرگزاری مدعی نوشته بود. و دریغ و دردا که هیچ کدامشان حتی تا چند روز بعد، کوچکترین سرکی به فرهنگ لغات نکشیدند.  

واقعیت تلخ زمانه روزنامه‌نگاری ما این است: دانشجویان روزنامه‌نگاری به شدت کم مطالعه و کم سواد هستند با غلط‌های املایی و دیگر ادعاهایی بی ریشه و کم جان در ابتدای کار، که منجر به فاتحه خوانی برای روزنامه‌نگاری حرفه‌ای می‌شود.

 اکنون کمتر می‌بینیم استادانی در رشته روزنامه‌نگاری تدریس کنند که خود روزنامه‌نگار باشند.تعداد بی شماری ازاین مدرسان تنها به صرف اینکه مدرکی در تحصیلات تکمیلی دارند باید تدریس کنند.به این ترتیب اگر ذوق و هنر نویسندگی، خلاقیت و تخصص در کار روزنامه‌نگاری هم در کارشان نبود _ که در بیشترشان نیست _ به نظر ایرادی ندارد.بسیاری از استادان روزنامه نگاری ما سر کلاس همانقدر می‌دانند که دانشجوی ما روی ورقه امتحانی معضل را معزل می‌نگارد.این درد بزرگی است. 

دانشجوی ما و خبرنگار تازه کار ما همانقدر می‌داند که استادان بی انگیزه سر کلاس از جای دیگر تنها مرور کرده اند و اینک سر کلاس می‌گویند. و جالب تر اینکه دست به قلم می‌شوند و کتاب‌های درشت می‌نویسند.

درد بزرگ مطبوعات، رسانه‌های الکترونیک و دیداردی و شنیداری ما ، فقر مطالعه برای دانشجویان این رشته و خبرنگاران است.کمبود تعداد حرفه ای‌ها، خبرنویسی‌های غیرحرفه‌ای در دنیای تخصصی، نشناختن کلمه‌ها و ترکیب‌ها، صحیح نویسی، ناآشنایی با ادبیات فارسی، نداشتن نثر و شناسنامه و هویت نویسندگی است. 

شما از این جمله چه برداشتی می کنید؟

روتیتر :  در نشست مطبوعاتى چهارمين دوره بازيهاى اسلامى زنان آمد

و حالا تیتر : پيكار ۴۸ كشور جهان در ۱۸ رشته ورزشى

روتیتر بی معنا و تیتر ویرایش نشده است. " زنان آمد" یعنی چه؟ خود نویسنده متوجه می شود؟ و درباره تیتر که باید کلمه جهان را حذف می کرد و می نوشت: پیکار ۴۸ کشور در ۱۸ رشته ورزشی. چون ۴۸ کشور کاملا رساست و اصلا جای بحث نمی گذارد.این ۴۸ کشور اگر در جهان نباشند پس در کجا هستند؟

و این لید کاملا بی معنی که بی محتوا هم شده : گروه ورزشى: نشست مطبوعاتى چهارمين دوره بازيهاى اسلامى زنان كه اول تا هفتم مهرماه با حضور ۴۸ كشور جهان و ۱۸ رشته در تهران برگزار مى شود، با حضور فائزه هاشمى، رئيس فدراسيون ورزش اسلامى زنان و رئيس ستاد اين دوره از بازى ها، ديروز در آمفى تئاتر ورزشگاه حجاب استان تهران برگزار شد.

ارتباط و پیوند "نشست مطبوعاتی" با ادامه جمله خبری مغشوش است. نویسنده احتمالا می خواسته در این لید دو خبر بدهد ولی کاملا غیر حرفه ای تنظیم کرده است.

تازه وقتی تمام خبر را می خوانید در متن متوجه می شوید که میخ خبر ( محور خبر ) نکته های دیگری است که کاملا پنهان شده.

می رسیم به بند پایانی خبر به این شرح:  رئيس ستاد بازيهاى اسلامى زنان علت عدم حضور تيم واليبال ايران به عنوان ميزبان در اين بازيها را، محمد رضا يزدانى خرم رئيس فدراسيون واليبال دانست و گفت: ايشان خواهان بودجه براى آمادگى تيم بودند اما آمادگى تيمها به عهده فدراسيون است.

آیا وجود محمدرضا یزدانی خرم علت عدم حضور تیم ملی والیبال بوده یا درخواست بودجه؟

می گفت: از ابتدا که می خواستم در کلاس خبرنویسی و مدیریت ویرایش اخبار برای دانشجویان، نمونه کار ارایه کنم و بگویم که وضعیت نوشتاری در مطبوعات چگونه است، خیلی نگران بودم تا اینکه دیدم بهترین مثال ها را می توان از خود روزنامه ها و هفته نامه ها بیرون کشید.

و انصافا در این نشریه ها چه مثال ها که پیدا نمی شود. یادم نرود خودم هم جزو همان خبرنگاران تازه کار بودم.

حالا حکایت روزنامه خبر است که امروز ـ ۲۷ شهریور ـ در صفحه اولش چند تا امروز امروز دارد:

وزیری هامانه امروز به وین رفت

امروز اولین انتخابات پارلمانی افغانستان پس از ۳۰ سال

اعلام ابتکار هسته ای ایران در خبر امروز

استقبال مردمی از دکتر احمدی نژاد، امروز ساعت ۳۰/۱۸ در فرودگاه مهرآباد

تا آنجا که به یاد داریم استفاده از قید زمان هر جایی کاربرد ندارد و تبصره های فراوان همراه با اهمیت خبر تعیین می کند که چگونه و کجا می توانیم از این قید استفاده کنیم.

روزنامه اطلاعات امروز ـ ۲۷ شهریور ـ نوشته است: مهد کودکها و رشد گفتار کودکان

همه می دانیم برای جمع بستن این ترکیب باید چنین نوشت: مهدهای کودک

۲۵ شهریور ۸۴ ، روزنامه اطلاعات به نقل ازایرنا

گاه چنین می پنداریم که با گذاشتن علامت " ! " خواننده ما یقینا شگفت زده می شود و گل از گلش می شکفد. 

روزنامه اطلاعات / ۲۴ شهریور ۸۴ / همدان‌ - خبرگزاري‌ جمهوري‌ اسلامي:نخستين‌ جشنواره‌ «جايزه‌ ادبي‌ باباطاهر» ديروز (چهارشنبه) با پيام‌ وزير فرهنگ‌ و ارشاد اسلامي‌ در مجتمع‌ فرهنگي‌ و هنري‌ بوعلي‌ سينا همدان‌ گشايش‌ يافت.

بقیه خبر را روی لینک روزنامه بخوانید و با نگاه حرفه ای می بینید که در متن خبر نکته هایی برای لیدنویسی وجود دارد ، ولی از سر بی حوصلگی یا که تنگنای وقت این لید خنثی و معمولی نوشته شده است.

البته به گفته برخی همکاران روزنامه منبع ارسال این خبر روابط عمومی ارشاد بوده و اشکالی در تحریریه نیست.با این وجود نمی توان عذر تقصیر را پذیرفت ، چراکه به هر حال آنچه در نشریه منتشر می شود دستپخت خبرنگاران است.

لیدنویسی ، ذره ای ذوق و سلیقه، مخاطب شناسی و کلنجار رفتن با ملات اولیه می خواهد. تفاوت ما خبرنگاران با غیر خبرنگاران در همین کنجکاوی هاست .نمونه های بسیار دیگر را به تدریج می نویسم.

۲۳ شهریور ۸۴ ـ مشهد – ميراث خبر
گروه استان ها: مجلس شوراي اسلامي ساخت چند آب نما در ميدان شهدا به سبك معماري غربي ر ا در تضاد با معماري اسلامي نمي داند.
ميدان شهداي مشهد با الگو گيري از ميدان نقش جهان اصفهان ساخته مي شود و قرار است در آن به ضوابط معماري تاريخي اسلامي توجه ويژه شود.
شوراي شهر اسلامي مشهد معتقد است ساخت آب نماها در اين ميدان بايد كاملا براساس اصول معماري تاريخي اسلامي صورت بگيرد. اين شورا اعتراض خود را با به كارگيري سبك ها ي معماري غير معماري اسلامي اعلام كرده است. اين شورا معتقد است اين طرح به معماري اسلامي توجه ندارد.
در همين حال حجت الاسلام تيمور علي عسكري، نماينده مردم مشهد در مجلس شوراي اسلامي گفت:‌ «50 پروژه در درون پروژه ميدان شهدا طراحي شده است كه بايد از تكنولوژي روز دنيا در اجراي آن بهره گرفت. ساخت چند آب نما در ميدان شهدا مشهد معماري اسلامي را به تاراج نخواهد داد.»

... و ادامه خبر 

به نویسنده خبر گفتم این خبر در متن خود تضاد دارد، که گوش نکرد.

بعد می گویند چرا جوابیه به دستمان می رسد.

نکته ای بگویم، شخصی که نه اسم دارد و نه نشانی یک طرفه در کامنت مطلب "سبک جدید خبرنویسی همشهری" افشاگری کرده و خلاصه... دوست دارم این سبک نوشتن را . افشاگری ضداخلاقی را ادامه دهد، هم روی دیگر شخصیت کاری من آشکار می شود و هم اینکه تمام دنیا از معلوم الحال بودن من مطلع می شوند.

ای کاش هر که می خواهد بد و بیراه بنویسد، دستکم با اسمی مستعار بنویسد تا بتوانم صدایش کنم.اینجوری  اگر آدمی نامی هر چند جعلی داشته باشد بهتر است.

گروه اجتماعي: در اولين هفته شروع به كار شهردار منتخب تهران بمنظور تجليل از جانبازان و ايثارگران هشت سال دفاع مقدس دكتر قاليباف شهردار منتخب تهران با جانباز هفتاد درصد سرافراز، خرسندي ديدار و گفت وگو كرد.
به گزارش روابط عمومي شهرداري منطقه ۱۰ در اين ديدار حبيب كاشاني عضو شوراي اسلامي شهر تهران گفت: جانبازان اين شهيدان زنده سهمي بزرگ و بي مانند در حفظ استقلال كشور و عظمت ملت ايران دارند از اين رو بايد با نگاهي درست به نيازهاي آنان روح قدرداني و قدرشناسي را در جامعه براي سپاسگزاري از جانبازان احياء كرد. در واقع احياي روح قدرشناسي در جامعه براي شناخت عظمت فداكاري و ايثارگريهاي آنان كه جسم و جان شريف و پاك خود را براي اين مردم فدا كردند، يك وظيفه شرعي و انساني است.وي گفت: با توجه به نقش حياتي جانبازان در حفظ و تداوم امنيت ملي و وظيفه جامعه و نظام در قبال اين عزيزان با نگاهي دوباره به فرهنگ ايثار و جانبازي به بازنگري در الگوي رفتاري خود با اين مردان بزرگ و فداكار بپردازيم.در ادامه اين ديدار خرسندي جانباز جنگ تحميلي به ذكر خاطرات دوران دفاع مقدس پرداخت و دكتر قاليباف با اهداء لوح تقدير به رسم يادبود از ايشان تجليل كرد.

خدا قوت می گویم.

سئوال خبری تلویزیون از وزیر کشور
در هفته اولی که وزیر کشور دولت جدید به مجلس رفت _تقریبا در همان اوایل رای اعتماد مجلس به کابینه _ خبرنگار تلویزیون که می خواست نخستین پرسش ها را ازآن خود کند،بعد از دریافت پاسخ سئوال اول،برای اینکه وزیر را متوجه سئوال خود کند، گفت: آقای وزیر یک سئوال خبری! و تو می مانی که مگر پرسش های خبرنگار می تواند غیر خبری باشد.
باید قبول کرد وقت وزیر کم و تعداد پرسش ها زیاد است اما چنین هم نمی توان از زیر زبان مسئولان خبر کشید.در ضمن ویرایشگر بخش خبر هم بد سلیقگی به خرج داده و این یک نکته را حذف نکرده است.

ایران دیروز _ 21 شهریور 84_ در صفحه شش ، ابتکار جالبی به خرج داده و با عنوان سر صفحه اجتماعی، کلی خبر کوتاه و بلند با موضوع آموزش و پرورش منتشر کرده است
اگر ستون سمت راست این صفحه را قبول کنیم،اجزای دیگرش حرفه ای نسیت.شاید در تعیین و جایگزینی کلیشه اشتباهی رخ داده که امیدوارم چنین باشد