كتاب «پژوهش راديو» گردآوري سيمسون ال. گارفينكل، با ترجمه بهزاد احمدي و اميد قادرزاده چاپ شد. در اين اثر دو پروژه پژوهشي و جامعهشناختي «پل لازارسفلد» مورد بررسي قرار گرفته است.
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين اثر دو پروژه پژوهشي و جامعهشناختي را كه «پل لازارسفلد» انجام داده مورد بررسي قرار ميدهد: پروژه «پژوهش راديو» و «مطالعه بر نگراني معلمان» كه به ترتيب بنياد راكفلر و صندوق بنياد فورد روي آنها سرمايهگذاري كردهاند. در ادامه کتاب، سابقه این دو موسسه ارائه شده و انگيزه هر يك براي سرمايهگذاري در پژوهشها، مورد بررسي قرار گرفته است.
اين كتاب، در پي تببين و تشريح اين موضوع است كه چگونه دو پروژه انجام گرفته توسط پل لازارسفلد، پدر روششناسي علوم اجتماعي، نتوانستند به اهداف مورد نظر برسند، هر چند موفقيتهايي نيز به دليل ارزيابي معيارها و سوابق تاريخي در پي داشتند.
اين مجموعه، مبتني بر مطالعه آثار «پل لازارسفلد» شامل كتابها، مقالات و فايلهاي خصوصي در بايگاني كتابخانه كتابهاي نادر و نسخههای خطي دانشگاه كلمبيا و منابع پراكنده ديگر است.
به نوشته نويسنده، امروز كمتر كسي خارج از علوم اجتماعي دانشگاهي با نام «پل.اف.لازارسفلد» آشنا است، ولي بين سالهاي 1940 تا 1960 بارها در مقالات روزنامههايي كه به راديو و تلويزيون ميپرداختند از او ياد ميشد؛ مواقعي نيز از او ميخواستند به عنوان متخصص رسانهها شهادت دهد. شهرتش را به عنوان متخصص پژوهش در زمينه ارتباطات جمعي از طريق مطالعاتش در دفتر پژوهشهاي راديو كسب نمود. وي در آنجا بين سالهاي 1939 تا 1949، مديريت دفتر را به عهده داشت، ولي در سالهاي اخير فعاليتهاي كيفي وي در حوزه علوم اجتماعي مورد بيتوجهي قرار گرفته است.
لازارسفلد معتقد بود، كه فعاليتهايش در حوزه تحقيقات اجتماعي در درجه نخست روش شناختي بودهاند. او در دهههاي 1930 تا 1940 جنبشي را درجهت توصيف كمي علوم اجتماعي رهبري نمود. تكنيكهاي وي در زمينه نمونهگيري، پانل، مصاحبه، تهيه پرسشنامه، سنجش و تجزيه و تحليل پيمايشها به سرعت بر حوزه جامعهشناسي آمريكا مسلط شد و رنگ و بوي مشخص خود را در دهههاي 1950 و 1960 پيدا کرد. با تجربهگرايي ضد سياسياي كه در دهه 1950 بر جامعهشناسي آمريكا غالب بود، تاكيد وي بر روششناسي باعث شد كه بسياري، او را پرچمدار علم اجتماعي فارغ از ارزش بنامند.
اين كتاب شامل چهار فصل «جامعه شناسي»، «انگيزههاي سرمايهگذاري روي تحقيقات راديو»، «تحقيقات راديو براي ترويج پخش برنامههاي آموزشي» و «مطالعهاي بر نگراني معلمين 1957-1955» است.
در فصل اول «جامعهشناسي»، لازارسفلد، وضعيت جاري جامعهشناسي در آمريكا را نتيجه سه دوره توسعه متمايز دانسته است. به باور او، در آغاز، سربرآوردن جامعهشناسي توام با جنبش بزرگ اطلاعات به دنبال جنگ داخلي بود. در آن زمان، جامعهشناسي منادي راهي براي به كاربردن تكنيكهاي علم بود؛ طرفداران آن بر اين باور بودند كه با مطالعه علمي مسائل جامعه، راهحلها به طور خودكار بروز خواهند يافت.
لازارسفلد، تاسيس دوره تحصيلات تكميلي جامعهشناسي در دانشگاه كلمبيا در سال 1894 را نمونهاي از اين دست ميدانست يعني حركتي در دانشگاه كلمبيا براي علاج مشكلات شهر نيويورك طرحريزي شده بود و شهر نيويورك همچون يك آزمايشگاه زنده به كار گرفته ميشد.
اين كتاب در ادامه عنوان ميكند، در طول دوره دوم جامعهشناسي، جامعهشناسان تلاش كردند وجهه و اعتبار علمي خود را بالا ببرند. نشانه اين دوره تاكيد بر روشها و روششناسي و مشروعيت جستن از ديد متخصصان ديگر رشتهها به ويژه دانشمندان علوم اجتماعي است. اين جامعهشناسان تاكيد ميكردند كه آنها ميتوانند از روش علمي استفاده كنند و اميدوارند تا موفقيتهايي كسب كنند كه شبيه همان موفقيتها و دستاوردهاي علوم طبيعي است، اگرچه توليدات فكري آنان چندان هم عملي نبود.
به اعتقاد مولف، «لازارسفلد» محصول اين دوره دوم جامعهشناسي بود. پروژههاي تحقيقاتي بررسي شده در اين رساله نمونهايي از تحقيقات انجام گرفته با تاكيد بر روششناسي است كه آن هم مشخصه همين دوره دوم است. نشانه دوره دوم جامعهشناسي نيز، تولد تحقيقات در بازاريابي يا به عبارتي، كاربرد تاثير جامعهشناسي در تجارت است.
نشانه دوره سوم جامعه شناسي اين است كه به طور فزايندهاي افراد جامعهشناس با اهداف ويژهاي، جامعهشناسي را محدودتر ميکردند. اين دوره چند سال پيش از جنگ جهاني دوم آغاز شد؛ يعني زماني كه هر روز بيش از پيش اين واقعيت آشكار ميشد، كه ايالات متحده به نوعي در جنگ وارد خواهد شد. پروژههاي تحقيقاتي مورد بررسي در اين رساله، نمونهايي از تحقيقات هستند كه سرمايهگذاري روي آنها بر نتايج، صورت ميگرفت كه آن هم مشخصه دوره سوم بود.
در فصل «انگيزههاي سرمايهگذاري روي تحقيقات راديو»، حاصل تحقيقات سال 1929 ليند، تحت عنوان «ميدل تاون»، سه بار در مورد راديو به بحث ميپردازد. بار اول خاطر نشان ميكند كه اختراع دستگاههاي جديد مثل راديو و گرامافون باعث شدهاند مردم ميدل تاون، به موسيقي بيشتر از قبل گوش بدهند. مدت كوتاهي پس از آمدن راديو به ميدل تاون، مالكيت راديو و بخش برنامههاي راديويي به سرعت افزايش يافت. تا اوايل دهه 1930، تنها ايستگاه راديويي ميدل تاون از يك ايستگاه با يك نفر و سه ساعت برنامه در روز، تا حد ايستگاهي با 14 نفر و 14 ساعت برنامه در روز و با برنامههاي متنوع و شنوندگان بيشتر رشد پيدا كرد.
در ادامه اين كتاب به «بنياد راكفلر» پرداخته شده كه در سال 1913، جان د. راكفلر پدر، آن را تاسيس كرد تا سلامت بشر را در سراسر جهان ارتقا بخشد. براي راكفلر اين بنياد گامي اساسي در بخشش و كمكهاي مالي نبود، بلكه در عوض گامي موفق در مسير اهداف انسان دوستانه بود كه وي از دهه 1870 آغاز كرد.
در بخش «تحقيقات راديو براي ترويج برنامههاي آموزشي» عنوان شده، نتيجهگيريها و كاربردها پس از ۱۰ سال روي راديو، پروژه تحقيقات راديوي لازارسفلد، هنوز نتوانسته بود تغييري در پخش برنامههاي راديويي ايجاد كند، اگرچه راديو چه به عنوان رسانه آموزشي و چه به عنوان وسيلهاي براي ايجاد انگيزش سياسي در مردم، كاملا شكست نخورده بود، ولي آن ميزان كمي كه توانسته بود انجام دهد، خيلي كمتر از آن چيزي بود كه در اواخر دهه 30 از آن توقع ميرفت.
فصل «مطالعهاي بر نگراني معلمين؛ 1957-1955» به ذهنيت آكادميك گزارش يك جلدي از مطالعه بر نگراني معلمين در مدت دو سال كه توسط دايره تحقيقات اجتماعي كاربردي انجام گرفته، ميپردازد. اين گزارش شامل 265 صفحه آمار مربوط به خلاصه پيمايشي دقيق ميشود كه در 165 دانشكده و دانشگاه در سراسر ايالات متحده انجام گرفته است. در جاي جاي اين آمار نقل قولهايي از استادانی آمده تا احساس تهديداتي كه اين استادان در مواجهه با آزاديهاي آكادميك خود در طول دوران «مك كارتي» داشتند را منتقل كند.
اين كتاب با ارائه زندگينامه «پل.لازارسفلد» و نتيجهگيري به پايان ميرسد.
كتاب «پژوهش راديو» توسط «سيمسون ال. گارفينكل» گردآوري و با ترجمه بهزاد احمدي و اميد قادرزاده در شمارگان 2000 نسخه و با قيمت 1000 تومان از سوي دفتر پژوهشهاي راديو روانه كتابفروشيها شده است.
+
نوشته شده در سه شنبه 2 تیر1388ساعت 23:28 توسط مهران بهروزفغانی
